Festivali i filmit në Sarajevë –Një kafe me….Nadine Lebaki

Sarajevë – Qilimat e kuq. Dritat verbuese që ndizen njëkohësisht. Shumë yje. Kështu...Foto 1/1

Sarajevë – Qilimat e kuq. Dritat verbuese që ndizen njëkohësisht. Shumë yje. Kështu dukej Sarajeva kur ne mbërritëm: ‘Qyteti i filmit’.

Sivjet është edicioni i 18 i Festivalit të filmit në Sarajevë. I propozuar për herë të parë në vitin 1995 me qëllim të ri(krijimit) të një shoqërie civile në Sarajevën e shumë të shkatërruar dhe të dëmtuar  nga rrethimi i gjatë, me kalimin e kohës Festivali është bërë një nga ngjarjet kulturore më të rëndësishme në Bosnjë & Hercegovinë, dhe po ashtu në Ballkan.  

Gjatë tetë ditëve  të shfaqjeve pandërprerë të filmave dhe të garimit publiku ka shikuar me dhjetëra filma, dokumentarë dhe të shkurtër sidomos nga Evropa juglindore. 
Me dhjetëra mijë njerëz kanë pushtuar rrugët e Sarajevës gjatë këtyre ditëve, të cilët kanë përcjellë programin e ngjeshur që ka përfshirë shfaqjen e filmave, konferencat për shtypë, takimet me artistë dhe regjisor.

Ne ishim atje. Dhe në mes të turmës ne pamë dhe takuam Nadine Lebaki, aktore dhe regjisore nga Libani e cila në arenën ndërkombëtare të filmit u shfaq me filmin e saj “Caramel”në 2007. 

Ne pimë nga një kafe dhe biseduam pak në lidhje me filmin e saj të fundit ‘Ku po shkojmë tani?’ , i cili gjatë shfaqjes emocionoj publikun e Festivalit të filmit në Sarajevë. Filmi bënë fjalë për një fshat të largët, të izoluar dhe të pa emër në Libi të banuar nga myslimanë dhe të krishterë. Fshati është i rrethuar me mina tokësore  dhe deri në fshat shkohet nëpër një ure të vogël. Pasi që konfliktet e kanë gllabëruar vendin, gratë e fshatit e kuptojnë këtë fakt dhe përpiqen në mënyra të ndryshme  dhe me sukses të ndryshueshëm të mbajnë burrat e tyre në errësirë, duke e sabotuar radion e fshatit,dhe më pastaj e shkatërrojnë edhe televizorin e fshatit.

Ishte gati ora 3. Në tendën e madhe të vendosur në sheshin kryesor të Festivalit ishte aq nxehtë sa që ishte vështirë për të marrë frymë. Nadine kishte veshur fustan  të kaltër të mbylltë i cili e theksonte ngjyrën e lëkurës së saj bojë kafe të rrezitur në rrezet e diellit libanez.. Ajo personifikonte tërë bukurinë mediterane që vinte nga perla e Lindjes së Mesme: Bejruti. Sidoqoftë ajo ishte gati 40 vjeçe, dhe dukej se koha nuk i kishte lënë gjurmë. Burri saj ishte me të, një muzikant me pamje të një bohemi. Ajo fliste pa pushuar, tepër shumë sipas mendimit të burrit të saj. Anglishtja e saj e mirë nganjëherë ngatërrohej nga ritmi i gjuhës frënge. Dukej e qetë dhe me besim në vete.
Nadine na rrëfej një histori; një histori për një vend të shterur (rraskapitur) nga luftërat dhe konfliktet: për Libanin.   Ishte një histori për vendin e saj që përmban temën e filmit. Pas 2 dekadave në paqe, dhuna në Liban përsëri pëlciti dhe përsëri lufta u përhap në tërë vendin, Fqinjët, dikur shokë, përsëri u bënë armiq dhe filluan të luftojnë me njëri tjetrin për shkaqe religjioze ose politike në të cilën shihet absurditeti i luftës.  

Në atë kohë Nadine ishte shtatzënë dhe si një nënë, më parë si një grua ose qenie njerëzore, ajo filloi të pyetej se çfarë do të mund të bënte për të ndalë këtë kasaphane; si do të mund të ndalte djalin e saj për të marrë armën.
“Është përgjegjësi e jona që si qenie njerëzore të provojmë të bëjmë një botë më të mirë. Dhe si grua, si nënë kuptova sa shumë fuqi nevojitet për të bërë këtë, për të ndryshuar sado pak këtë botë të krisur.”

Dhe kështu ajo doli me “Ku po shkojmë tani?”

Rolet i kanë luajtur kryesisht aktorët amatorë. Ka qenë zgjedhje me dashje që në filmin e saj të angazhohen aktorë amatorë; Nadine ka dashur të paraqes në film ‘momentet e së vërtetës’. Gjatë xhirimit të filmit ajo mendonte se atë që po e bënte mund të ndodhte me të vërtetë.  Ajo donte që aktorët të luajnë ashtu siç do të kishin bërë dhe vepruar në jetë. 

Për këto arsye zgjedhja e roleve ka qenë proces i gjatë dhe delikat.  Kur ajo i shkruan karakteret e saja , ajo veçse e di çfarë do të ishin ato; sjelljet, fytyrat dhe lëvizjet e tyre.

Ajo gjatë jetës së saj gjithmonë ka kërkuar emocione dhe ndjenja intensive. Dhe bërja e filmave ka qenë mënyra e saj për t’i ndier këto ndjenja. Për këtë arsye ajo bënë atë që e bënë. Ajo vërtetë beson  në fuqinë që kinemaja ka si një mjet jo i dhunshëm për të dërguar porosi dhe për të krijuar vetëdijesim për ndonjë çështje.
“Një moment i argëtimit është më i efektshëm se sa një  fjalim politik” ajo pohon.
Kjo është e vërtetë.

Nëpërmjet filmit të saj ajo nuk flet vetëm për luftën të luftuar me armë në Liban. Ajo flet për luftën që është çdo kund; në rrugë dhe autobusë të Londrës, Parisit, Nju Jorkut dhe Tokios, ku njerëzit, ulur krahë për krahë nuk përshëndeten, nuk bisedojnë me njëri tjetrin.

Bota po frikohet nga vetvetja, po frikohet nga dallimet , diversiteti, nga të tjerët’. Pa komunikim dhe dialog nuk ka të ardhme.
Ne duhet të bëjmë diçka , si burra, gra, por në veçanti si qenie njerëzore.
Kjo ka qenë porosia që Nadine e ka dërguar nëpërmjet filmit të saj.
Faleminderit Nadine.